Elk vogeltje zingt zoals het gebekt is

Communiceren is zo dicht mogelijk langs elkaar heen praten. Binnen de zorg spreekt men tenminste in drie vaktalen; zorgtaal,

financiële taal en indicatietaal. Maar, vaktaal in de verkeerde context leidt tot onbegrip. Als binnen de verstandelijke gehandicaptenzorg in een indicatie aanvraag het woord ‘werk’ wordt gebruikt, dan wordt de indicatievraag voor bv. dagbesteding niet afgegeven, omdat ‘werk’ binnen de ‘indicatie taal’ geïnterpreteerd wordt als ‘werken in loondienst’ (de cliënt verwerft een eigen inkomen).

Omgekeerd begrijpen zorgprofessionals niets van ‘financiële taal’ als producten of productieafspraken. Vorige week werd mij een ‘vertaalschema’ aangereikt over ‘de verschillende talen in zorgland’. Om te illustreren hoe ver de macht van de technoraten reikt (en het primaire proces onder druk staat) beschrijf ik het ‘vertaalschema’ in onderstaand voorbeeld.

Voorbeeld: Werken (in drie talen)

Zorgtaal: De mogelijkheden van de cliënt stimuleren door cliënt aan het werk te zetten.

Financiële taal: Met het zorgkantoor zijn productieafspraken A, B en C gemaakt. De producten Alfa en Bèta worden geleverd door zorginstelling, conform dienstverleningsovereenkomst met de cliënt.

Indicatie taal: De cliënt heeft een dag/week ritme nodig. Contra indicatie: De cliënt is vanwege verstandelijke beperkingen niet in staat om met werkdruk uit het bedrijfsleven om te gaan. De cliënt heeft indicatie X en Y nodig.

In 1979 schreef de Karl Weick zijn boek the Social Psychology of Organizing. In essentie gaat het boek over betekenisgeving (‘sensemaking’). Op het eerste oog een academisch werkstuk voor de vakidioten. De cryptische zin: How can I know what I want until I see what I say? (blz. 134) krijgt aan de hand van bovenstaand voorbeeld wel meer betekenis. Er zijn minimaal drie versies van ‘de waarheid’ binnen 1 organisatie. De gevolgen van het gebruik van (verkeerde) vaktaal in de verkeerde context worden pijnlijk duidelijk voor de cliënt; geen middelen voor de noodzakelijke zorg wegens ‘onjuist taalgebruik’. Om uiteindelijk de ‘schaarse middelen’ toegewezen te krijgen is het cruciaal om de ‘juiste taal’ in de ‘juiste context’ te gebruiken. Om het probleem van interpretatiefouten te ondervangen hebben we dus vertaalschema’s nodig. En iedereen vraagt zich maar af waarom die zorg toch steeds maar duurder wordt……