Leg de AWBZ nu eens goed uit

AWBZ-instellingen staan voor een radicale ommezwaai. Het is tijd dat ze dat de samenleving laten weten. De zorginstellingen in de AWBZ staan onder druk. Incidenten regeren het debat. De zorginstellingen zijn intussen bezig met iets veel groters: de AWBZ duurzaam en klantgericht maken.In de AWBZ gaat momenteel jaarlijks circa 20 miljard euro om, ongeveer 40 procent van alle collectief gefinancierde uitgaven voor gezondheidszorg in ons land. De ontwikkeling naar duurzaamheid en klantgerichtheid veroorzaakt daarom een veranderopgave die zijn weerga niet kent.

Plannen op klantvragen
De AWBZ-instellingen werden tot dusver bekostigd voor het in stand houden van zorgcapaciteit. Ze maakten afspraken over hoe ze die capaciteit zo goed mogelijk bezet konden houden en deden dat vervolgens behoorlijk goed. Maar voor de duurzaamheid van de AWBZ en de klantgerichtheid wordt een nieuwe vorm van bekostiging ingevoerd. En die dwingt tot klantvraagplanning; een revolutionaire verandering voor de AWBZ-instellingen. De AWBZ-verzekerde wordt geïndiceerd voor een bepaald niveau van zorg en de zorgaanbieder mag die zorg leveren tegen een prijs die afhangt van het aantal uren in die indicatie. De omslag naar vraagsturing vraagt een omkering van de bedrijfsvoering van 180 graden. Een opgave waar de CEO’s van onze grote multinationals niet graag voor zouden tekenen.

Lange doorlooptijd
Het gaat hier om een enorme operatie met een lange doorlooptijd. Zorgorganisaties, zorginkopers, individuen en overheden lopen grote risico’s. De kans op rode cijfers is steeds aanwezig. Ondanks het enthousiasme neemt de druk toe in de instellingen. Medewerkers worden in een verandertraject getrokken en de cliënten krijgen alleen zorg voor zover hun indicatie strekt. Ze gaan in onderhandeling met hun zorgaanbieders over de zorg die ze krijgen.

Reactie op negativiteit
Waar blijft de sector met zijn reactie op de negativiteit? Laat zien waar u toe in staat bent en welke prestatie u nu en in de komende jaren gaat leveren. De AWBZ is er voor iedereen, maar de zorginstellingen maken deze waar. Die prestatie voor duurzaamheid ziet niemand. Dat kunt u de samenleving alleen maar kwalijk nemen als u heeft uitgelegd waar u mee bezig bent. De zorginstellingen schieten daarin te kort. Ze dreigen zichzelf te verliezen in geweeklaag over te snelle invoer, te lage tarieven en te veel werk. Het doel is zelfs voor veel medewerkers in de zorg niet duidelijk. Bestuurders die verantwoordelijkheid dragen en leiderschap tonen, weten over te brengen welke koers ze varen. Het is hard nodig om deze boodschap goed over te brengen. Anders blijven te hoge salarissen, pyjamadagen en decubitus het beeld bepalen.

Vasthoudendheid en communicatie
Het is de hoogste tijd voor een communicatieprogramma dat het doel van de omkering van de bedrijfsvoering uitlegt aan de samenleving. Wat mogen burgers van zorginstellingen verwachten? Maar ook: wat hebben de instellingen nodig van de samenleving? Zo’n dialoog is nodig om de uitdaging en het perspectief van duurzaamheid te tonen. En zoals we worden geïnformeerd over een deltaplan tegen hoog water is het voor de samenleving ook belangrijk te weten hoe we zorgen dat we de AWBZ droog houden.