ZorgBeterMaken » Alberdina Turkstra

Noodkreet vanaf een gehandicapte werkvloer

Alberdina Turkstra — Mon, 15 Mar 2010 12:49:35 +0000

Door Guido Bindels

Sorry, maar die tenaamstelling kan zo niet, uw dochter zal een aparte en nieuwe rekening bij ons moeten openen. We kijken de dame achter de balie van de bank verbijsterd aan. Het is alweer de vierde keer dat we hier staan. Evenzo vaak hebben we gebeld met de afdeling die hier over gaat. Een doktersverklaring, de schriftelijke uitspraak van de kantonrechter, nog een aantal ingevulde formulieren, paspoorten, we hebben alles bij ons. We waren ook alle stations al gepasseerd. Het enige wat we nog even moesten doen was onze zwaar gehandicapte dochter showen. En dan zouden we de benodigde stempels op al die formulieren krijgen. Nu wordt er toch weer moeilijk gedaan. Moeten we alles alweer uitleggen, ons zelfs verdedigen. Opeens wellen er tranen op. Van woede, van onbegrip. Van vernedering ook.

We kijken naar Brigitte. Die lacht haar gulle lach. Ze heeft de mooiste en stralendste ogen van de wereld. Als je haar alleen al ziet, moet je wel van haar houden, ook al kan ze verder niets, niet lopen, niet staan, niet praten, niet rechtop zitten, niet zelf eten of gericht iets vast pakken. Het is nu al de derde keer in korte tijd dat gevoelloze regelvolgers blijkbaar niet durven te kijken. Of mogen ze het niet? Vooral niet laten zien dat je gevoel hebt, want dan vlieg je er uit!

Eenentwintig jaar geleden werd Brigitte geboren. Microcefalie luidde in medische termen de diagnose. Ze zou wellicht niet ouder dan twee jaar worden. Jaren van vechten volgden. Tegen neurologen, tegen artsen die haar wilden laten opnemen omdat ze zo n zeldzame afwijking had dat het interessant was als studiemateriaal. Tegen sondevoeding. Tegen epileptische aanvallen. Chronisch slaapgebrek. Maar we sloegen ons er doorheen. Namen alle zorg zelf ter hand, gingen onze eigen weg en boekten veel resultaten, hielden zelfs die sondevoeding buiten de deur. Door liefde te geven, dat vooral, ouderlijke liefde, zorgzame liefde, gewoon, pure liefde vanuit het hart, met een niet aflatend geduld.

Maar de trilogie van de dame bij de bank begint al als we met ons kind op vakantie willen gaan en ze een eigen paspoort nodig blijkt te hebben. De pasfoto van haar wordt afgekeurd! Ze lacht en dat mag niet meneer. Ze kijkt rechtuit en ze moet opzij kijken. Brigitte kan niet serieus kijken. Ze laat haar hoofdje hangen of ze kijkt je aan en lacht haar stralende en betoverende lach, haar belangrijkste en enige wapen om anderen voor zich te winnen. Het is onmogelijk om een pasfoto van haar te laten maken die voldoet aan de richtlijnen. Maar ook deze dame achter dit loket, deze keer dat van het stadskantoor, is onvermurwbaar.

Na de nodige zelfwerkzaamheid slagen we er tenslotte toch in een foto voor elkaar te krijgen die met pijn en moeite door de beugel kan. Maar zelfs dan zijn we er nog niet. Want als we haar paspoort eindelijk kunnen ophalen moet ze weer mee komen. En zelf een handtekening zetten! Dat kan ze niet, dat ziet u toch mevrouw, kijk dan even alsjeblieft wie hier voor u zit in haar rolstoel. Regels zijn regels meneer. En dus pakken we een pen in onze hand, pakken het handje van Brigitte vast en zetten zo samen een krabbeltje.

Het vervolg is een brief die met zo n krabbeltje heeft te maken. Van de kantonrechter. Eenentwintig jaar lang hebben we alles voor Brigitte gedaan, alles voor haar geregeld, helemaal zelf. Maar nu ze deze leeftijd heeft bereikt mag dat opeens niet zomaar meer. We moeten zowaar voor de rechtbank verschijnen met haar, want willen we doorgaan met ons dagelijkse leven samen, dan moeten we eerst het bewindvoerderschap aanvragen. Dan kunnen we in het vervolg ook namens haar een handtekening zetten. Makkelijk toch?

Pfff, dat moet dan maar. Een schriftelijk bewijs van toestemming van onze andere kinderen voorleggen, uiteraard weer een doktersverklaring, Brigitte showen, nog wat andere formulieren, natuurlijk eerst alvast even 112 euro administratiekosten betalen en dan mogen we voor de kantonrechter verschijnen en onze argumenten duidelijk maken. Uiteraard met onze Brigitte in haar grote rolstoel voorop.

De kantonrechter zet tenslotte zijn handtekening. Klaar? Nee, het gaat, zo blijkt, nu pas beginnen. In het vervolg moeten we alle uitgaven die we voor haar doen voorleggen, alles, maar dan ook alles wat we ondernemen met ons lieve kind, verantwoorden. Haar administratie was al een dagtaak, nu komt er alleen nog maar meer bij. Ten einde raad sturen we de rechter een brief, waarin we alles nog eens uitleggen en om enige coulance vragen. Na enige weken komt een antwoord. Er is uiteraard begrip voor onze situatie, maar: De toezichthoudende taak over Brigitte is door de wetgever aan de kantonrechter overgedragen en daarop kan geen uitzondering worden gemaakt. Regels zijn regels.

Brigitte heeft een kleine Wajong-uitkering, dus inkomsten. Wij moeten nu telkens weer gaan aantonen, bewijzen, dat we die ook aan haar besteden. Bovendien moet de aparte bankrekening die we al vele jaren voor haar hebben en die we hebben genomen om het allemaal zo overzichtelijk mogelijk te houden, van de kantonrechter nu op haar eigen naam worden gezet. En ook dat is weer een probleem. Daar, aan de balie van de bank, vragen we ons die dag tussen de tranen door af, waarom we dan al dat gedoe om haar bewindvoerderschap hebben moeten doorstaan, als we nu nog niet namens haar mogen handelen, als we weer allerlei aanvragen moeten doen, allerlei brieven moeten voorleggen en voor de stempels op die brieven Brigitte alweer moeten showen.

Ons mooie, prachtige meisje is al 21 jaar hetzelfde en wij trekken al 21 jaar dag en nacht met haar op. Ze kan stralen als geen ander en we hebben altijd alles zelf voor haar gedaan. De overheid maakt van die liefdevolle zorg van ouders een koel en zakelijk iets. Hoeveel kost die speciale melk die we telkens voor haar moeten kopen eigenlijk, die kleren waar het vaak zo naar zoeken is omdat ze nogal spastisch is en een simpele broek met ritssluiting niet echt handig is? De luiers, de zalfjes, de kwijldoekjes die ze als geen ander verslijt, de middeltjes, de speciale dingen? Hoeveel kilometers leggen we eigenlijk met haar af in de auto? Een apart doosje maar weer voor alle bonnetjes?

Hoeveel hebben we de laatste jaren al aan eigen ziektekosten moeten betalen omdat we vanwege rugklachten veroorzaakt door de zorg voor Brigitte, vaker naar de manuele therapeut moesten dan werd vergoed? Moeten we ook opgeven dat de moeder minder is gaan werken omdat het allemaal niet meer te combineren was met de zorg voor Brigitte? Dat de vader zelfs uiteindelijk is gestopt, toen hij werd geveld door een burnout? Al dat verlies aan inkomsten. Tegenover al die besparingen van de overheid, want als Brigitte in een tehuis zou zijn geplaatst had dat de staat behoorlijk veel geld gekost.

Regels zijn regels in dit land, waar je maar beter niet zwaar gehandicapt kunt zijn. En ook niet de ouders van zo iemand. Regels zijn regels en er moet bovendien volop bezuinigd worden. De politieke partijen smijten de komende maanden weer met geld uit hun verkiezingskassen. We hebben al vele verkiezingen meegemaakt en vaak gestemd op een partij die beloofde iets aan de toestanden in de zorg te doen. Maar elke keer werd het alleen maar erger, voorbeelden te over, zelfs met de dood tot gevolg, enkel en alleen vanwege de gebrekkige zorg, het wegbezuinigen van personeel in de zorg. Terwijl zorginstellingen miljoenen winst maken, maar dat is natuurlijk nodig ook als je een deel van het in IJsland belegde geld zomaar opeens bent kwijtgeraakt.

Verhalen genoeg te vertellen. Maar wat schiet je ermee op? Nederland regelt zichzelf naar een status die lager is dan die van het gemiddelde ontwikkelingland. En er is niemand die er iets aan doet, alle partijbeloftes ten spijt.

Brigitte is 21 jaar geworden en dat zullen de ouders weten ook. Misschien is emigreren de laatste, vertwijfelde, maar uiteindelijk enige rustgevende uitkomst, om normaal voor je kind te kunnen zorgen, een kind dat vele malen minder gehandicapt is dan de Nederlandse overheid.

Dit artikel is ook gepubliceerd op: http://toestandenindezorg.hyves.nl/

Prestatie losgekoppeld van beloning

Alberdina Turkstra — Thu, 25 Feb 2010 13:10:16 +0000

Wat een Godenrit reed Sven op de tien kilometer, totdat ineens bij half Nederland een stoot adrenaline door de aderen spoot, Valt hij, struikelt hij? Wat doet ie nu? Mijn eigen interpretatie van het vingertje wat naar Sven wees was Jij! Jij! Bent de kampioen! Je zit maar liefst 2,6 seconden onder de eerste tijd, dit wordt een Olympisch record! En dat werd het! De snelste man ter wereld op dit moment! Een olympisch record, alleen niet beloond omdat de regels werden overtreden. DSQ, Disqualified. Gediskwalificeerd omdat een rijder zich volledig overgeeft aan zijn coach, in volledig vertrouwen. Dat gebeurt alleen in volstrekte overgave en vertrouwen aan iemands kunde.Hoe vaak zie je dat?
Als iemand dat in zichzelf vindt dan zie je een charismatische persoon in volle kracht! Zoals ook nu. Alleen maakten twee mensen een menselijke fout. Sven gaf zijn eigen verantwoordelijkheid weg. Hij had in zijn rit kunnen vertrouwen op zijn innerlijk weten dat hij in de goede baan zat. En Kemkers had kunnen weten dat als je schrijft terwijl je rijder in de bocht hangt en jij niet toekijkt, je toch kunt vertrouwen op het natuurlijk volgen van de technieken: twee binnen bochten - twee buitenbochten. Zoals een ademhaling is, zei Bart.

Helaas analyse en instinct gingen in tienden van seconden met elkaar in conclaaf en er werd vertrouwd op zichtbare aanwijzingen. Een rijder die vlak na een bocht in de buitenkant hangt en een vinger die vlak voor de volgende naar de binnenkant wijst. Het zichtbare en hoorbare gesteld boven het innerlijke weten… En dan boosheid, onmacht, verdriet, falen. Allemaal erg begrijpelijk en onbegrijpelijk dat er twee juichen omdat er iemand is die sneller is dan hun, maar …. een fout maakt. De medaille zonder franje. Én: Geen medaille maar wel prestatie van ongekend niveau.
Er gaat dan heel wat door me heen. Het lijkt wel een op de proef stellen van focus en vertrouwen van beide. Blijf je in je teleurstelling, falen, boosheid of verdriet of komt de Wijze wijze terug in een geïntegreerd verstandelijk beredeneren vanuit gevoel?
Ik vond het enorm sterk dat Sven toegaf aan de emoties, zowel die van boosheid als die van de poging om zijn emoties onder controle te houden om de pers van een eerste commentaar te voorzien. Het toegeven van Kemkers dat hij tijd nodig heeft om dit te verwerken voor hij naar buiten komt in de pers en in het radio-interview een vertrouwen dat de band sterk genoeg is om eruit te kunnen komen. Een Senior coach Gemser die stil is en troost, ware woorden fluistert, ware woorden luistert. En de wijze wijzen hun les laat leren.

Multicultureel en kleur bekennen

Alberdina Turkstra — Wed, 01 Jul 2009 05:41:48 +0000

Vandaag bezocht ik een Ziekenhuis. Nee niet voor mezelf, nee ook niet professioneel. Ik betrad het met iemand die me na staat.

Als observant of liever verwant heb ik goede ervaringen met dit ziekenhuis. Het voelt alsof alle bekwaamheden er zijn die mijn familie kan helpen.

Toch zien mijn ogen dan ook andere dingen, ik zal het delen.

Bij de ingang, bij de draaideuren, hebben ze een prachtige compositie van bloemen en kunst in het centrum van de draaideur geplaatst. Omdat je langzaam loopt rust je oog er zeker op.

Zoals ik door de deur liep, rustten mijn ogen op twee Boeddha beelden

Ik liep verder in de gang en zag een afspiegeling van onze bevolking, jong oud, donker, wit, grijs, rood, verheugd, verdrietig… verschrikt.

Ik liep door een brede gang met allemaal winkels. Winkels met felle kleuren in de ge-opende etalage. Ballonnen die me toelachen en het kind in me doen ontwaken.

Het vrolijke kind dat uit de kamer met de ballebak huppelt, de man met de verschrikte ogen starend in zijn rolstoel, starend in Niets….

Een afrikaanse vrouw met mooi gevlochten haren swingt haar pas voor mij uit.

Ik stap in de lift en moet wel kijken in de enorme spiegel die er hangt. Vandaag ben ik in groen batik. Met aan mijn voeten westerse pumps. De kralen dansen om mijn kuiten als ik de lift uitstap en plaats maak voor

Een kleine donkere vrouw, met felgekleurde westerse kleren, aan haar voeten draagt ze leren sandalen.

Ik zie iemand met een indiaas voorkomen, de kleding vrij normaal. Ik ruik de knoflook in gedachten, maar in het passeren herken ik haar niet. De gangen hebben cijfers, nog geen idee waar we terecht komen. Na elke bocht een andere kleur, na elke bocht een andere geur. Steeds rustiger, steeds minder mensen. En dan ineens krijgt de afdeling een naam en zie ik door wie of waarvoor een ruimte wordt gebruikt. Ik vang een gesprek op van een grote blanke man in spijkerbroek en blauw overhemd, met een kleinere donkere man. Hij is arts aan de lengte van zijn witte jas te zien.

Aan de voeten van de verpleegsters die veel kortere witte jassen dragen zie ik geen birkenstocks, maar hippe gympen in kleuren grijs, blauw en paars. Ik ben verward en slaak bijna een zucht als ik een grijse mevrouw zie langslopen op de zo vertrouwde gezondheidssandalen.

Verward?

Verschrikt?

Hoe kan dat nou? dat ik als blanke rondswalk in een afrikaanse jurk en mijn zwarte broeder zich kleedt in wit. Zou hij zijn eigen medicijn prakticeren? Of beoefent hij het mijn….

Terwijl ik terug loop besef ik dat het scheef getrokken is. Ik werk met Medicijnwiel, Enneagram en Aboriginal Dreaming Time.

En ik ben wit, blanco, waarom werk ik hier niet meer.

Ik ben hier wel welkom oh ja, dat voel ik wel, Alle nationaliteiten komen hier, maar vind ik hier ook “mijn” medicijn?

Zou er achter één van de deuren in één van die talloze gangen ook een kamer zijn voor acupressuur?

Een kamer waar ik kan zweten en kan bidden met de pijp?

Of wacht ik tot iemand komt in een witte jas. De medicijnen kent en ook mij daarin herkent. Is hij zwart, wit rood of grijs. Stagière, assistent, geleerd of wijs.

Zeg mij eens, kan ik in uw ziekenhuis heling vinden?

Kijkje in de keuken van de buren

Alberdina Turkstra — Wed, 27 May 2009 18:50:10 +0000

Ik mocht laatst getuige zijn van een supersnelle bevalling en ik verbaasde me over de mulitdisciplinaire afstemming tijdens en rondom de gebeurtenis (met c.q. zonder de cliënt). Daar kunnen we nog heel wat van leren! Om te delen: Birth:
De beelden kunnen enigzins schokkende fysieke reacties opwekken …

Moederdag, dáár houden we toch geen rekening mee?

Alberdina Turkstra — Wed, 27 May 2009 18:49:07 +0000

Het was heerlijk ontwaken, zo’n kronkelend kinderlijfje die je heel langzaam wakker knuffelt, met allemaal zoentjes op je gezicht en dan lief vraagt wat je voor ontbijt wilt. En vervolgens droom je dan nog wat na terwijl je beneden in de keuken gestommel hoort en discussie over wat mamma nou wel of niet lekker vindt. Totaal in vrede met elkaar komen ze dan een kwartiertje later bij je in bed kruipen met cadeaus met allemaal zelfgemaakte strikken en franjes en een dienblad vol lekkere dingen, die je vermoedelijk niet in je eentje naar binnen gaat werken. God zegene de vrije zondag!

Houden jullie in je planning rekening met moeders van jonge kinderen in het weekend van moederdag? En rangeren jullie de weekendiensten van jonge vaders ook om vaderdag heen?

Ik zou het wel doen als ik personeel in dienst had, maar ja dat is makkelijk praten voor een één-vrouws-bedrijfs-eigenaar die haar eigen agenda plant….
Een vader reageerde met: commercieel gedoe, daar ga je als organisatie in je planning toch niet rekening mee houden? Werknemers die dat belangrijk vinden kunnen toch zelf een vrije dag opnemen?

Onzinnig onderwerp? of speelt het wel in de zorg met overwegend 70% vrouwen in dienst met een gemiddelde leeftijd van 40 jaar.

A.i.o.’s katalysator voor wachttijden en cultuuromslag

Alberdina Turkstra — Mon, 20 Apr 2009 13:02:24 +0000

Recentelijk las ik het volgende bericht:

“Opleidingen waarbij arts-assistenten te lang achter elkaar werken en te weinig rust krijgen dreigen hun subsidie kwijt te raken.”

Een stok achter de deur van minister van Volksgezondheid n.a.v het rapport “werk- en rusttijden arts-assistenten en werkdruk” van de arbeidsinspectie welke onlangs is gepubliceerd.

Wat interessant is dat de link van arbeidsomstandigheden in ziekenhuizen wordt gelegd naar de opleiding van artsen. Hiermee wordt ogenschijnlijk voldaan aan regel 1 van de Arbo-wet: “Daar waar mogelijk aanpak bij de bron”.

“Ogenschijnlijk”?

Dat is mijn vraag aan u. Ligt de bron van de werkdruk en arbeidstijden van artsen in opleiding bij de opleiding?

Of zijn er andere aspecten die een rol spelen?

Elektrostimulatie

Alberdina Turkstra — Tue, 14 Apr 2009 07:03:38 +0000

Een fysiotherapeut in een afgelegen ziekenhuis krijgt een jonge man onder behandeling die na een ongeval verlamd is geraakt aan zijn onderste extremiteiten. Op de verwijzing van de arts staat het verzoek tot elektrostimulatie van de spieren van de onderste extremiteiten zodat, indien de zenuwen toch weer ingroeien de spieren nog kunnen functioneren. Deze behandeling wordt een half jaar volgehouden, waarna de arts besluit dat de elektrostimulatie kan worden beeindigd omdat verdere verbetering niet in de lijn der verwachting ligt. De jonge man blijft gebruik maken van de trainingsfaciliteiten die het ziekenhuis biedt.

Na dit halfjaar is zichtbaar de functie verbeterd van de heupspieren en de jonge man heeft een goede zitbalans. Hij had nog hoop dat met verloop van tijd misschien ook zijn bovenbenen weer zouden gaan functioneren, maar ziet deze hoop met beëindiging van de elektrostimulatie verdwijnen. De behandelend fysiotherapeut zit in tweestrijd. Aan de ene kant kent hij de theorie dat zenuwen langzaam weer kunnen ingroeien zo’n 1 a 2 mm per dag, aan de andere kant gaat het hem ook aan het hart om de jonge man te belasten met wellicht valse hoop dat de functie in zijn benen ooit weer terug kan keren. Hij overlegt dit met de arts en deze haalt resoluut de hoop onderuit door te zeggen dat er weinig tot geen kans is dat de zenuwen in dezelfde baan ingroeien als deze door het ongeval al intact zijn gebleven en dat de kans dat over twee jaar de spieren nog hun functie hervinden ook erg klein is als niet consequent deze in conditie wordt gehouden door elektrostimulatie van buitenaf, ook nu is de atrofie (inslinken van de spieren) in de benen al duidelijk zichtbaar. De fysiotherapeut legt zich neer bij de beslissing van de arts en weet dit goed te motiveren naar de jonge man.

Totdat… De bovenbenen van de jonge man een aantal weken later spontaan een contractie laten zien tijdens een trainingsessie. Er is weer hoop! Zowel bij de jonge man als bij de fysiotherapeut. De arts wil niets weten van hervatting van de elektrostimulatie.

En zo gebeurt het dat na de trainingsessie de jonge man vaak even uitrust achter het gordijn. Niemand weet dat achter dat gordijn de elektrostimulatie anderhalf jaar doorgaat.

Als een wonder kan de jonge man na 2 jaar beginnen met looptraining. Op eigen benen.

Twee en een halfjaar nadat de jonge man voor het eerst in het ziekenhuis in behandeling kwam komt de geheime voortzetting van de elektrostimulatie ter ore van de leidinggevende van de afdeling. Stel u bent deze leidinggevende, wat doet u met deze informatie?

Seks buiten het verzorgingshuis, een verpleegtaak?

Alberdina Turkstra — Mon, 06 Apr 2009 07:19:38 +0000

Teun is een wat oudere man, alleenstaand. Hij heeft niet veel te makken zoals men dat zegt, maar houdt wel van wat geneugten in het leven. Voor zijn familie weet hij dat altijd goed te verbergen, die snappen daar toch niets van.
Teun is rolstoelgebruiker en verblijft in een tehuis waar er gezellig ingerichte kamers zijn waar bewoners zich met hun partner kunnen terugtrekken. Schone handdoeken en lakens liggen klaar, de slaapkamer is door een binnenhuisarchitect sfeervol ingericht.
Teun heeft ook wel zin in een lekkere verwenbeurt, maar geen echtgenoot of vriendin die dat voor hem doet.
Op een dag spreekt hij een verpleegkundige aan en laat haar vol trots zien dat hij wat geld heeft gespaard. Ik wil wel graag naar de hoeren, maar kan dat wel? En ik wil het niet hier, want daar heeft verder niemand iets mee te maken, ik wil er even op uit.
De verpleegkundige legt het voor aan de arts en die ziet medisch geen bezwaar voor het uitstapje van de man.
De verpleegkundige belt wat rond en vindt al snel een prostituee die wel vaker klanten heeft gehad, die niet kunnen lopen.

Teun trakteert de dames op koffie en gebak. Hij heeft er zin in! Omdat Teun niet zelfstandig kan reizen en ook moeilijk uit zijn woorden kan komen, is het nodig dat er iemand meereist met zijn uitje. Het moge duidelijk zijn dat dat in dit geval niet de familie is.

Is dit een taak voor de zorgverlener? Of gaat dat tegenwoordig anders?

Verborgen begeerte, moord of medische indicatie?

Alberdina Turkstra — Sat, 28 Feb 2009 22:16:43 +0000

In een lokaal ziekenhuis ligt een vrouw, ogenschijnlijk onaanspreekbaar, in haar urine, naakt. De nieuwe fysiotherapeute die vandaag wordt ingewerkt treft haar zo aan. Terwijl de verpleging na enig mokken het bedlinnen verschoont (ze voelt er immers toch niets van), kijkt de therapeute de medische status nog eens in. Op de verwijzing staat “doorbewegen”. Mevrouw heeft twee hersenbloedingen gehad, er is geen contact mogelijk, staat er. Het verpleegkundig rapport vermeldt dat ze de laatste 7 dagen dagelijks mondspoeling krijgt, de pagina’s blinken in leegte t.o.v. de verslagen van de weken ervoor. Op het nachtkastje naast haar staat een pak vruchtensap, zonder glas.

De assistent fysiotherapie heeft de vrouw een tweetal weken niet gezien en schrikt van haar vermagerde toestand, ze geeft aan dat de vrouw erg rijk is en dat ze haar kinderen wel eens aan haar bed heeft horen uitspreken dat ze bijna niet kunnen wachten op haar dood.

De nieuwe fysiotherapeute maakt, zoals zij altijd doet bij comateuze patiënten, contact met de vrouw voor ze haar behandeling begint. De vrouw kreunt wat en probeert haar ogen te openen. Haar mond ziet er droog uit. “Bent u mevrouw W.?” vraagt de fysiotherapeute. Er wordt gekreund. De fysiotherapeute meent dat de reactie komt op haar vraag en zoekt oogcontact. Ze stelt nog een aantal vragen waarop mevrouw bevestigend één keer met ogen knippert en ontkennend twee maal met haar ogen knippert. Bij herhaling van de vragen in willekeurige volgorde wordt consequent hetzelfde antwoord gegeven.

Na de behandeling schrijft de fysiotherapeute een opmerking in de medische status dat er die dag op deze wijze contact kan worden gelegd met mevrouw W. De assistent wijst haar erop dat het hoogst ongebruikelijk is in dit ziekenhuis dat een therapeut in een medische status schrijft, de therapeute motiveert haar dat deze informatie van medisch belang is voor eventuele behandeling. Hierop ontvangt ze het antwoord dat het waarschijnlijk niet de bedoeling is dat er nog behandeld wordt, Mevrouw W. krijgt immers alleen de dagelijkse mondspoeling en niets wijst op het inbrengen van vocht of voedsel.

Later die dag geeft de fysiotherapeute haar bevindingen nog eens door aan de afdelingsarts, die haar zegt dat ze zich nergens mee moet bemoeien. Toch zal hij op haar aandringen het geconstateerde vanmiddag in de rondgang doorgeven aan de specialist. Die middag krijgt de fysiotherapeute geen terugkoppeling en bij navraag blijkt dat er geen bezoek is gebracht aan mevrouw W. en dat ze tot de volgende dag moet wachten.

Ze kan de gebeurtenissen rondom mevrouw W. maar moeilijk rijmen in haar gedachten en maakt een afspraak met de specialist voor de volgende dag en meldt dit haar leidinggevende. Er volgt een open uitwisseling tussen de leidinggevende en de therapeute over de patiënte, de bevindingen van de therapeute, haar twijfels over de veronderstelde onthouding van voedsel en vocht en waarover ze de specialist wil spreken. Ze is zelfs bereid ontslag te nemen in haar proefperiode als het aanraken van dit onderwerp niet is gewenst.

De dag erop treft de fysiotherapeute een leeg bed op de plek waar mevrouw W. eerst lag. Ze krijgt te horen dat mevrouw W. in een aparte kamer ligt en stervende is. Er hoeft niet meer behandeld te worden. De kinderen van mevrouw W. staan ogenschijnlijk onaangedaan op de gang, het zal wel niet lang meer duren.

In het gesprek met de specialist gaat de leidinggevende mee. Een eerste reactie van de specialist is dat het onthouden van voedsel en vocht een wens van de familie is om het lijden van mevrouw W. niet onnodig te verlengen. Mevrouw W. was voor de artsen niet aanspreekbaar en er is n.a.v. de multiple hersenbloedingen geen verwachting voor herstel naar enig menswaardig bestaan. Toch is de arts verrast dat het de therapeute wel is gelukt contact te leggen en de mate waarin de vragen consequent worden beantwoord met het knipperen van de ogen duidt toch op een onverwachte wending naar een mogelijk herstel proces.

Wat zijn consequenties van de keuzes die de diverse medewerkers passief of actief maken. Wat zijn onderliggende motivaties tot handelingen of het nalaten ervan. Welke ethische zaken spelen hier. En hoe kun je als leidinggevende van een multidisciplinaire afdeling hier sturing aan geven?