In de huidige maatschappij met belangrijke issues als vergrijzing en toename van het aandeel van chronische ziekten, wordt het belang van levenskwaliteit steeds groter. De consument is mondig en goed geïnformeerd, en in dat perspectief komt ook de eigen gezondheidsbeleving nadrukkelijker naar voren. De huidige gezondheidszorg is op dit moment grotendeels gebaseerd op het uitgangspunt dat de beleving van het individu meebeweegt met de biologische en fysiologische staat van het organisme. Bij een stevige griep voel je je niet goed, en naarmate je fysiek opknapt, verbetert ook je subjectieve gezondheidsbeleving.

Stalpers laat in zijn studie zien dat naast biomedische factoren, ook andere zaken van invloed zijn op de subjectieve gezondheidsbeleving: Perceptie van de eigen toestand, gepercipieerde controle van de eigen toestand, acceptatie en gedragsmatige aanpassing spelen een belangrijke rol in hoe mensen hun eigen gezondheid ervaren. Deze psychologische factoren zijn door Stalpers in kaart gebracht en in een geïntegreerd model ondergebracht. Dit model biedt aanbieders in de gezondheidszorg de mogelijkheid om een beter en helder inzicht te krijgen in wat patiënten beweegt. Omdat de subjectieve beleving van gezondheid van grote invloed is op hoe het individu in de ‘supply chain’ van de zorg stapt, die doorloopt en ook weer verlaat, maken de verkregen inzichten het voor zorgverleners mogelijk om in de toekomst beter in te spelen op de vraag naar gezondheidszorg.

De resultaten van Stalpers’ onderzoek zijn ook relevant op het niveau van behandeling van individuele patiënten.

Uit de studie van Stalpers blijkt bijvoorbeeld dat vrouwen hun eigen gezondheid negatiever ervaren dan mannen. Een verklaring zou kunnen zijn dat vrouwen fysieke fenomenen eerder interpreteren als symptomen van ziekte of aandoening. Waar het gaat om de psychologische factoren die van invloed zijn op de gezondheidsbeleving is er echter geen verschil tussen de seksen. Daarnaast zijn hoger opgeleiden positiever over hun gezondheid dan lager opgeleiden. Mogelijk zijn hoger opgeleiden beter in staat om ziekten te accepteren als wezenlijk onderdeel van het bestaan, waardoor ze deze niet zien als een onvermijdelijk onheil van buitenaf . Daardoor zouden zij ook eerder bereid om de gezondheid te koppelen aan het eigen gedrag. Verder blijkt uit het onderzoek van Stalpers dat voor chronisch zieken niet alleen de acceptatie van hun ziekte van cruciaal belang is, maar ook hun perceptie van controle over de ziekte.

Wanneer artsen in hun behandeling structureel ook de subjectieve gezondheidsbeleving van hun patiënten (ervaringen en ideeën) betrekken, kan dat leiden tot betere diagnoses, betere behandelplannen, een hogere therapietrouw en een hogere patiëntsatisfactie. Daarmee nemen efficiëntie en kwaliteit  van de zorg toe: twee eigenschappen die vanuit bedrijfseconomisch oogpunt steeds belangrijker worden voor zorginstellingen die zich nadrukkelijk willen profileren naar de consument.

Money, Money, Money

De zorg kost ons veel te veel geld. Althans dat doet de overheid ons geloven. Jaarlijks moet er volgens de overheid bezuinigd worden anders wordt de zorg onbetaalbaar. Momenteel staat de AWBZ onder druk. En binnenkort vast en zeker een andere financieringstroom. Verschillende patiëntengroepen, belangenverenigingen en oppositiepartijen roepen op hun beurt weer dat er voor de gezondheidszorg veel meer geld bij moet komen. Het gaat in de zorg alleen om geld. De zorg zelf en de zorgbehoeften van patiënten zijn onbelangrijk. Discussieert u mee over geld of heeft u een beter idee? Geef uw tips of adviezen om de zorg te verbeteren.

Er zijn zorgondernemers die beweren veel goedkoper en effectiever te kunnen werken. Toevallig of niet: zij stellen de wensen van patiënten boven alles. Een actueel statement op dit vlak bevindt zich in het rapport van Buurtzorg Nederland dat zij samen met Ernst & Young hebben geschreven: ‘Maatschappelijke Business Case Buurtzorg Nederland’

Trek de kop van de struisvogel uit de grond

Reguliere zorgorganisaties blijven roepen dat budgetten te krap zijn. Ondertussen verliezen ze miljoenen aan overhead en mismanagement. De overheid reageert op Buurtzorgachtige initiatieven met tegengeluiden of met een nieuwe onderzoeksgroep die gaat bekijken of de conclusies uit het rapport deugen, om er vervolgens niets meer van te horen. Netto resultaat: de miljoenen blijven wegstromen en de patiënt heeft het nakijken.

De partijen die beweren dat de zorg beter en goedkoper kan en de partijen die het tegendeel beweren, blijven lijnrecht tegenover elkaar staan! Navelstaren leidt tot grotere tekorten en zeker niet tot vraaggestuurde zorg.

Help dit proces te keren. Naast de aanbevelingen uit het rapport van Buurtzorg Nederland zijn wij op zoek naar uw advies: wat zijn uw adviezen om de zorg beter te maken voor patiënt en betaalbaar voor de overheid? Geef uw mening door middel van het plaatsen van een reactie op dit bericht.

Dr. W. Edwards Deming heeft letterlijk een nieuw wiel uitgevonden. Plan – Do – Check -Act (PDCA). Kwaliteitsmanagement in combinatie met creativiteit maakt verbeteren werkbaar.

Aan het beging van de jaren vijftig maakte Deming al furore met zijn kwaliteitscontrole tijdens de industriële wederopbouw in Japan. Pas rond 1980 kreeg Deming voet aan de grond in de Verenigde Staten (zijn geboorteland). Het autobedrijf Ford stuitte tijdens de samenwerking met het Japanse bedrijf Mazda op Deming’s kwaliteitscyclus. Inmiddels heeft de Nederlandse zorg ook kennis gemaakt met de denkwijze van Deming in de vorm van de ‘HKZ certificatie’ (Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector).

Kwaliteitstransparantie op managementniveau is één ding, maar de uitvoering van de zorgverlening gebeurt nog steeds op de werkvloer. Hoe kunnen we continue verbetering nu werkbaar maken binnen het primaire zorgproces? Deze vraag werd me een jaar geleden gesteld door een team (jongerenzorg), binnen een organisatie die bezig was met het behalen van de HKZ certificatie.

PDCA op de werkvloer:

‘First do what you have to do,: (Plan)

Door middel van een brainstorm sessie zijn we op zoek gegaan naar cliëntgerichte verbeterpunten. Na het categoriseren van de punten is het team op drie verbeterpunten uitgekomen waarvan ze vonden dat die het meest belangrijk waren om te verbeteren. De verbeterpunten zijn beschreven in verbeterdoelen. Om de verbeterdoelen te halen zijn de teams op zoek gegaan naar mogelijke oplossingen en het vaststellen van de minimale kwaliteitsnormen. Creativiteit en out-of-the-box denken zijn belangrijk binnen dit proces. Nadat we alle verantwoordelijkheden en afspraken beschreven hebben in een invoeringsplan, is er een proceseigenaar aangewezen. De proceseigenaar is verantwoordelijk gemaakt voor de uitvoering van het invoeringsplan.

then do your best’ (Do, Check en Act)

De teamleden zijn twee maanden aan de slag gegaan met de uitvoering en hebben gedurende die twee maanden de resultaten gemeten. Daarna zijn we samen gekomen om de resultaten te analyseren. Één van de doelen bleek niet te zijn behaald, er is opnieuw besproken hoe dit doel alsnog behaald zou kunnen worden (re-Act). De twee behaalde doelen zijn als vaste werkafspraken beschreven en zullen elk halfjaar opnieuw gemeten worden (Resultaten borgen). Vervolgens zijn twee nieuwe verbeterpunten gekozen om mee aan de slag te gaan (pro-Act). Herhaling van de cyclus!